Cyfweliad Proffesiynol: Sam Monk

Mae bod yn YPA yn gymaint o fraint. Caf weld pobl ifanc yn tyfu ac yn rhoi sgiliau a gwybodaeth ar waith. Fy ngwaith i yw ceisio cael pobl ifanc o bob cefndir a phrofiadau i fod mor annibynnol â phosibl fel y gallant fyw’r bywyd gorau fel oedolyn y gallant. Mae arnaf eisiau i bobl ifanc fy ngweld i fel lle diogel, rhywle y gallant fynd ato pan fo arnynt angen cymorth a chynghorion.

Mynd o 16 i 18 ac wedyn o 18 i 21 yw rhai o’r adegau mwyaf heriol mewn bywyd oherwydd bod yna gynifer o newidiadau a chynifer o ddisgwyliadau, ac mae’r gwahaniaeth rhwng bod yng ngofal gwasanaethau cymdeithasol ac wedyn yn cael eu categoreiddio fel oedolyn yn hynod wahanol.

Gall hynny fod yn un o’r rhannau mwyaf heriol o fy rôl, sef gorfod egluro i berson ifanc na allaf wneud pethau drostynt pan fônt yn cyrraedd 18 oed, ond gallaf wneud pethau gyda nhw a’u helpu i ddatblygu’r sgiliau y mae arnynt eu hangen.

Pan eisteddaf i lawr y tro cyntaf gyda pherson ifanc, mae’r cyfan yn ymwneud â magu perthnasoedd a chael dealltwriaeth o’r person ifanc. Mae’n golygu dangos iddynt nad ydym yn mynd i unlle, a’u hannog i ofyn llawer o gwestiynau imi. Mae’n ymwneud â magu ymddiriedaeth ac egluro’r gwahaniaeth rhwng fy rôl i a gweithiwr cymdeithasol. Mae arnaf ond eisiau iddynt wybod fy mod yno iddynt pan fo arnynt fy angen ac y gallant ddod ataf gydag unrhyw fater. Nid oes dim yn fy siomi, rwyf wedi’i weld i gyd ac wedi’i wneud i gyd.

Rydym i fod i wneud cynlluniau llwybr i bennu nodau’r dyfodol bob chwe mis, ond nid yw rhai o fy mhobl ifanc yn dymuno’u gwneud oherwydd eu bod wedi hen ‘laru ar gyfarfodydd. Mae pobl ifanc eraill wrth eu bodd yn eu gwneud ac yn adfyfyrio. I mi, mae’r cynllun llwybr ar gyfer y person ifanc, ac felly os nad oes arnynt eisiau cynllun llwybr, mae’n rhaid imi barchu hynny a chanfod ffordd o ddiwallu amcanion y cynllun llwybr heb lawer o gyfarfodydd.

Credaf mai’r peth pwysicaf i helpu pobl ifanc i baratoi ar gyfer annibyniaeth yw pennu disgwyliadau. Mae arnom angen helpu pobl ifanc i ddeall realiti bywyd – ein bod mewn argyfwng tai, ac felly ni fyddwch o anghenraid yn cael fflat; nad yw credyd cynhwysol yn llawer o arian.

Wedyn mae’n bwysig sicrhau bod yr hanfodion ganddynt – coginio, heb fod yn dibynnu ar bobl eraill i wneud pethau iddynt, paratoi ar gyfer biliau a chyllidebu, gofalu amdanynt eu hunain. Mae gennym asiantaethau eraill a all helpu gyda’r pethau hyn, yn enwedig sgiliau byw’n annibynnol.

Fy rhwystredigaeth fwyaf yw pan fo pobl ifanc yn byw allan o’r sir, ac na allwn gael y gwasanaethau y mae arnynt eu hangen iddynt oherwydd nad ydynt yn byw yn Abertawe. Mae’r rhain yn bobl ifanc nad ydynt efallai wedi byw yn Abertawe ers blynyddoedd, nad ydynt yn dymuno byw yn Abertawe ond na allant gael at y gwasanaethau yn yr awdurdod lleol lle maent yn byw. Os yw person 17 mlwydd oed yn dymuno aros lle maent yn byw, pam na ellir trosglwyddo’u gwasanaeth i wasanaeth lleol y person sy’n gadael gofal?

Y neges y byddwn yn ei hafnon ataf fy hun yn 16 oed, ac i eraill sy’n 16 oed heddiw, yw credu ynddoch eich hunain, gallwch lwyddo … ond peidiwch ag ofni gofyn am gymorth. Os oes gennych ofidiau neu bryderon, cofiwch gysylltu.